نسخه آزمایشی
english  |   فارسی  | العربی
 
 
 
 
 
   
 

موقعيت جغرافيايي و طبيعي استان اصفهان:

استان اصفهان با وسعت 106179 كيلومتر مربع، حدود 45.6 درصد از مساحت كل كشور را به خود اختصاص داده است. اين استان بين 30 درجه و 42 دقيقه تا 34 درجه و 30 دقيقه عرض شمالي و 49 درجه و 36 دقيقه تا 55 درجه طول شرقي در ايران مركزي قرار دارد. استان اصفهان از شمال به استانهاي مركزي، سمنان و قم، از جنوب به استانهاي فارس و كهكيلويه و بوير احمد، از مشرق با استان يزد و از مغرب به استانهاي  چهارمحال و بختياري و لرستان محدود ميشود. ارتفاع متوسط آن1564 متر مي باشد و اغلب ارتفاعات داراي جهت شمال غربي- جنوب شرقي هستند. پست ترين نقطه استان با ارتفاع 704 متر واقع در نواحي پست شرقي استان و بالاترين ارتفاع در حدود 4350 متر در جنوب استان در امتداد رشته کوه دنا قرار دارد. استان اصفهان به دليل گستردگي زياد داراي ناهمواريهاي متفاوتي است. در غرب استان رشته كوه­هاي زاگرس با جهت شمال غربي- جنوب شرقي از شمال گلپايگان تا سميرم كشيده شده و منطقه كوهستاني گلپايگان، خوانسار و فريدن را در بر ميگيرد كه شامل رشته كوههاي دالان كوه و دره بيد با ارتفاعات 3915 و 3631 متر و به دنبال ارتفاعات زرد كوه بختياري به نام شاهان كوه با ارتفاع 3040 متر قرار دارد.ناحيه كوهستاني جنوب استان اصفهان، شهرستان سميرم و بخشي از غرب شهرستان شهرضا را فرا گرفته است. در ناحيه كوهستاني شمال استان كه شهرستانهاي نطنز، اردستان و نايين واقع شده اند، ارتفاعات كركس با 3895 متر جلب توجه مي كند كه در 50 كيلومتري شمال شهر اصفهان قرار دارد. شهرهاي آران و بيدگل، كاشان، اردستان، نطنز و نايين در دامنه هاي شرقي همين رشته كوه قرارگرفته اند. در قسمت مركزي استان، دره زاينده رود با ارتفاعات بلندي محصور شده است كه مرتفع ترين آنها رشته كوههاي مارشنان با ارتفاعات 3330 متر در شمال شرقي شهر اصفهان ميباشد. در فاصله نزديك نجف آباد كوههاي پيلار و پنجي با ارتفاعي حدود 2480 متر قرار دارد. منطقه اي كه شهر اصفهان بر روي آن بنا شده، به نام دشت اصفهان اطلاق مي شود كه از زمينهاي صاف با رسوبات آبرفتي تشكيل شده و به ندرت بين آنها طبقات دگرگوني مشاهده ميگردد.

 

 جغرافياي‌ گياهي‌ استان اصفهان :

براساس تقسيم بندي اقليم هاي رويشي پابو استان اصفهان در فلور ايران و توراني واقع شده است. فلور ايران و توراني حدود 92 درصد از مساحت ايران را به خود اختصاص ميدهد و به 5 زیر منطقه شامل نيمه بياباني، استپي، نيمه استپي، كوههاي مرتفع و جنگلهاي خشك تقسيم ميگردد.

      وضعيت آب و هوا:

مطالعات آب و هوايي ايران نشان مي دهد كه اين كشور بر روي كمربند خشك نيمكره شمالي قرار گرفته است بطوريكه نصف مساحت كل كشور را مناطق خشك و نيمه خشك تشكيل مي دهد كه قسمت اعظم استان نيز در همين منطقه قرار دارد. موقعيت استان اصفهان در درون شرايط ماكروكليمايي ايران از آنچنان وضعيتي برخوردار نيست كه براي تمام ايام سال تحت تاثير شرايط همساني از نظر توده هاي هوا قرار بگيرد، از اينرو سطح استان از نظر شرايط ديناميك و ژنتيك تحت تاثير شرايط حاصله در سطح ماكروكليمايي ژنتيك و عوامل موثر در پيدايش آن قرار گرفته است(زمستان هاي سرد و باراني و تابستان هاي گرم و خشك) و از طرف ديگر در تابستان¬ها توده هاي هوا با منشا حارهاي اين استان را تحت تاثير قرار مي دهند. در حقيقت توده هاي هواي قطبي وحاره اي، به تناوب و تحت تاثير عوامل مختلف بوده و اثرات تغييرات و برخوردهاي اين دو توده هوا در زمستان و نفوذ كامل توده هاي هواي حاره در تابستان، خطوط كلي جريانات اتمسفري در اين منطقه را تعيين مي كنند.
به دليل واقع شدن استان اصفهان در دامنه هاي شرقي زاگرس اكثر سيكلون ها در عبور از سيستم پيچيده كوهستاني زاگرس به دليل تضعيف در قسمت هاي مركزي و شرقي استان، بارش كمي را ايجاد مي كنند و به عنوان يك قاعده كلي در تمام ايران، ميزان بارش در اين استان نيز از غرب به شرق كاهش مي يابد. نقش رشته كوه¬هاي زاگرس در غرب و جنوب غربي استان را نبايد به بوته فراموشي سپرد، زيرا جهت گيري اين رشته كوه ها در تضعيف تضاد حرارتي و كاهش رطوبت سيستم نقش زيادي دارد.در فصل گرم سال كه معمولا از اوايل بهار شروع مي شود رودباد جنب حاره اي به موقعيت شمالي بر مي گردد و با استقرار مراكز پر فشار جنب حاره اي در سراسر فلات ايران و استان اصفهان، تمام شرايط جبهه زايي از بين رفته و در نتيجه بارندگي قطع مي گردد. در اين دوره گرم و طولاني، تسلط خشكي شديد فيزيكي، درجه حرارت بالا با آسمان بدون ابر از شرايط كاملا عمومي به شمار مي رود.
حد فاصل مراحل انتقالي رودباد از حالت تابستاني به موقعيت زمستاني و بالعكس، بسيار سريع اتفاق مي افتد و به همين دليل طول فصل پاييز و بهار در اين منطقه، نسبتا كوتاه ميباشد. ميزان بارش از سالي به سال ديگر تفاوت مي كند و خشكي هاي مكرر شناخته شده است. پديده ديگر فصول سرد سال، تشكيل پر فشار سيبري در حوالي درياچه بايكال است كه اثرات آن، بخش اعظم فلات ايران را نيز تحت تاثير قرار مي دهد. هر چند پر فشار سيبري در تقويت سيستم و جبهه هاي سرد و برخورد آن در بارشهاي برف و باران مسلم است، اما اثر عمده اين سيستم پرفشار و شاخه هاي نفوذ آن برودت هاي بسيار شديدي ميباشد كه اثرات آن بر سطح استان با آمار حداقلهاي مطلق ثبت شده بسيار پايين مشخص مي شود.
 

      ويژگي هاي بارش استان اصفهان :

موقعيت جغرافيايي استان اصفهان دو پيامد مهم را به دنبال داشته است، نخست قلت بارش به دليل نشست دائمي هوا در بيش از نيمي از سال و ديگري توزيع نامنظم بارش و تغييرپذيري بالاي آن از سالي به سال ديگر است. همچنين رشته کوههاي مرتفع زاگرس در غرب و مناطق پست کويري در شرق تغييرات مکاني شديد بارش را از بيش از 700 ميليمتر تا کمتر از 80 ميليمتر به دنبال داشته است. استان اصفهان کمتر از 12 درصد بارش اقيانوسها، کمتر از 19 درصد بارش آسيا و حدود 34 درصد بارش قاره نسبتا خشک استراليا بارش دريافت مي کند. مقايسه بارش استان با بارش کشور که ميزان آن کمتر از 63 درصد بارش کشور ميباشد خشکي مفرط اين پهنه از ايران زمين را به وضوح نشان ميدهد. ميانگين سالانه بارش در سطح استان معادل 150 ميليمتر است. 32 درصد استان کمتر از 100 و 50 درصد آن کمتر از 110 ميليمتر بارش دريافت ميکند. تنها بارش 5 درصد استان اصفهان بيش از 400 ميليمتر است.
بارندگي ماهانه اين استان مديترانه اي است. بدين مفهوم كه دو حداكثر بارش زمستانه و پاييزه توسط يك دوره خشك و گرم طولاني كه به طور ميانگين در حدود 5 ماه از سال طول مي كشد، از يكديگر جدا شده اند. از اواسط ارديبهشت ماه (مارس)، بارش قطع مي شود و در ماه هاي گرم سال، خشكي شديدي بر اين استان حاكم مي گردد. اين امر از خصوصيات بارز اغلب ايستگاه هاي اقليمي استان بوده و بويژه در نواحي خشك و نيمه خشك آن از شدت بيشتري برخوردار مي باشد. اوج بارش ها در ماه مارس رخ مي دهد به طوريكه ميزان آن به 30.5 ميلي متر مي رسد و خشك ترين ماه، سپتامبر با متوسط 0.098 ميلي متر بارندگي مي باشد.

       دما :

درجه حرارت محيط با توجه به نقشي كه در رشد و نمو گياهان دارد، از مسائل بسيار مهم در بررسي هاي اقليمي است. رابطه بسيار مشخصي بين ارتفاع و درجه حرارت وجود دارد. بطوريكه با افزايش ارتفاع، دما كاهش مي يابد. با توجه به وجود ناهمواري هاي استان كه در بخش هاي غربي و جنوب غربي استان توزيع شده است، اين نواحي داراي درجه حرارت كمتر بوده در حاليكه نواحي پست شرقي و شمال شرقي استان داراي درجه حرارت بالاتري مي باشد. در تحقيقي که بر روي داده هاي دماي کل کشور انجام گرفته است سه عامل ارتفاع، ‌عرض جغرافيايي و محتواي رطوبتي جو بر دماي يك منطقه مؤثر است، که عامل ارتفاع موثرترین عامل می باشد.بطوریکه این عامل تقریبا 500برابر عرض جغرافیایی تاثیر دارد.